Ertelemenin Gizli Nedeni: Tiny T Travması Nedir ve Nasıl Aşılır?

Erteleme sandığımızdan çok daha derin bir mesele.

Hepimiz hayatımızda mutlaka bir şeyleri erteleriz. Ama bazı insanlar için bu hâl, neredeyse yaşam tarzına dönüşür. İşlere başlamak sürekli zor gelir, yapılması gerekenler son dakikaya sıkışır ve bu durum stres yaratır.

Eskiden kendime çok kızardım: “Başlasana! Neden yapmıyorsun? Her şeyi biliyorsun ama yine erteliyorsun!”

Ama sonra anladım ki erteleme; beynin “şu anda buna hazır değilim” demesinin bir yoluydu. Yani aslında içimdeki bir parça beni korumaya çalışıyordu. Bu farkındalık, her şeyi değiştirdi.

Travma denince aklına büyük şeyler geliyor olabilir… Ama asıl etki küçüklerde.

Travmayı genelde büyük olaylarla ilişkilendiririz: Savaş, afet, şiddet…  Bunlar Büyük T Travmasıdır.

Daha hafif ama yine de duygusal yaralar bırakan olaylar vardır: Zorbalık, kayıplar… Bunlar da küçük t travmasıdır.

Ama işin asıl püf noktası burada: Tiny T Travması diye bir şey var… Ve çoğumuz bu travmalara sahip olduğumuzu bile bilmiyoruz.

Tiny T Travması Nedir ve Nasıl Aşılır?

Tiny T travması, çocuklukta karşılanmamış küçük ama tekrarlayan duygusal ihtiyaçların, zamanla bizde “yeterince iyi değilim” gibi inançlara dönüşmesidir. Örneğin:

Sadece çok başarılı olduğunda takdir edilmek.

Sürekli “daha düzenli, daha olgun olmalısın” gibi baskılar.

Ebeveynlerinin hiç dinlenmediğini görüp “çok çalışırsam değerliyim” inancını oluşturmak…

Bu küçük deneyimler yıllar sonra şöyle davranışlara dönüşüyor:

• Erteleme
• Kendine güven eksikliği
• Stresi yönetememe
• Her şeye aşırı yüklenme

Yani sorun senin “tembel” olman değil. Beynin seni korumaya çalışıyor.

Peki Beyin Bizi Ne’den Koruyor?

Ertelemenin kökeninde genelde üç büyük korku var:

• Başarısızlık korkusu
• Yargılanma korkusu
• Gerçek potansiyeline ulaşma korkusu

Evet, ilginç geliyor ama birçok insan bilinçaltında “Ya başarabilirsem?” korkusunu da taşır.

Beynimiz bu korkuları bir fırtına gibi algılar. Erteleme ise geçici bir “sığınak” olur. Ama elbette bu sığınakta kalmak hiçbir şeyi çözmez, sadece erteler. Beyni sakinleştirerek bu döngü kırılabilir.

Kısa Vadeli Çözüm: Kısa vade için yapabileceğin basit bir teknik var. Beynin “tehlike” modundan çıkmasını sağlayan vagus sinirini harekete geçiriyor.

Hızlı Sakinleşme Tekniği

1.Ellerini birbirine sürt. (Isı hisset)

2. Avuçlarını yüzüne ve boynuna yerleştir.

3. Derin bir nefes al.

4. Tekrar elleri sürt → kollarını çaprazla → omuzlarına sarılırcasına bastır.

5. Derin nefes.

6. Son olarak dirsek üstlerini tut, yine nefes al.

Bu teknik, beynine şu mesajı iletiyor: “Tehlike yok. Devam edebilirsin.” Ve inan bana, erteleme döngüsünü kırmaya yardımcı oluyor.

Uzun vadeli çözüm: Tiny T Travmasını fark etmek ve yeniden şekillendirmek.

Asıl kalıcı değişim: Tiny T travmasının sende hangi inançları oluşturduğunu fark etmekle başlıyor.

• “Yeterince iyi değilim.”
• “Hata yaparsam mahvolurum.”
• “Mükemmel değilsem başlamamalıyım.”

Bu düşüncelerin yerine daha sağlıklı düşünceler yerleştiğinde, erteleme davranışı kendiliğinden azalıyor. Çünkü artık beynin seni “korumaya” ihtiyaç duymuyor.

Erteleme Alışkanlığını Değiştirmek Mümkün Mü?

Evet, mümkün! Eğer sen de:

• İşlerini hep son dakikaya bırakıyorsan,
• Potansiyelinin altında yaşıyormuş gibi hissediyorsan,
• Kendine sürekli kızıyor ama çözüm bulamıyorsan…

Bil ki yalnız değilsin. Ve bu durum değiştirilebilir.

Ertelemenin nedeni karakterin değil, beyninin geçmişte öğrendiği bir savunma mekanizması. Bunu anladığında yük hafifliyor. Ve işte o zaman gerçek potansiyelin görünmeye başlıyor.

Ertelemeyi bırakmak; daha çok çalışmakla değil, daha güvende hissetmekle mümkün. Kendini anlamaya başladığında, zihnin de bedenin de rahatlıyor. Ben bu yolu yürüdüm ve şunu söyleyebilirim: Bu tarafı çok daha huzurlu.

Sen de kendi potansiyelini ortaya çıkarabilirsin. Yeter ki önce kendi içindeki “küçük yaraları” fark etmeyi seç.